Mạng xã hội – Thế giới ảo, ảnh hưởng thật đến sức khỏe tâm thần

Trong kỷ nguyên số, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống hiện đại. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, mạng xã hội có thể trở thành tác nhân dẫn đến những vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu, stress, trầm cảm.

Tính đến đầu năm 2025, Việt Nam có 76,2 triệu tài khoản người dùng mạng xã hội, tương đương 75,2% dân số. Mỗi ngày, người Việt dành trung bình 6 giờ 5 phút cho các hoạt động trực tuyến, trong đó hơn 2 giờ là dành cho mạng xã hội với ba nền tảng phổ biến nhất hiện nay là Facebook, Zalo và TikTok.

Không thể phủ nhận mạng xã hội là công cụ tuyệt vời để kết nối, chia sẻ và giải trí. Tuy nhiên, cũng giống như một con dao hai lưỡi, mạng xã hội không chỉ mang lại lợi ích mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Khi liên tục chứng kiến người khác khoe thành công, ngoại hình lý tưởng hay lối sống đáng mơ ước, không ít người rơi vào trạng thái mặc cảm, tự ti, cảm giác mình kém cỏi, chưa đủ tốt.

Mạng xã hội cũng là mảnh đất màu mỡ cho bạo lực mạng, tin giả. Một bình luận tiêu cực, lời lẽ ác ý, một tin tức bôi nhọ, "bóc phốt" ảo... có thể tạo ra những tổn thương tâm lý rất thật. Đặc biệt là đối với trẻ vị thành niên – nhóm có tâm lý còn đang định hình, dễ bị ảnh hưởng bởi lời nói và đánh giá từ người khác. Khi các kết nối ảo chiếm phần lớn thời gian và cảm xúc, các mối quan hệ thực tế cũng dễ bị bỏ quên.

Cơ chế gây nghiện của mạng xã hội từ chính việc like, comment, nhắn tin … Có thể phát hiện chứng nghiện mạng xã hội qua các dấu hiệu: Không quan tâm đến các hoạt động khác ngoài màn hình, thường xuyên bị hút vào màn hình, ngay cả khi không sử dụng; mất các mối quan hệ hoặc cơ hội lớn do sử dụng màn hình. Thanh, thiếu niên có dấu hiệu nghiện internet có khả năng gặp phải các bệnh về thể chất lẫn tinh thần cao hơn những người không bị nghiện. Những người trẻ dùng mạng xã hội ngại giao tiếp; tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu, tăng ý định tự tử, gây ra khó ngủ, đau đầu, chán ăn, hay lạm dụng chất kích thích.

Chính vì vậy, việc sử dụng mạng xã hội không chỉ để tiếp cận thông tin mà còn phải đi kèm với khả năng tự nhận thức về các rủi ro tiềm ẩn. Mỗi người dùng, nhất là thanh, thiếu niên cần được trang bị kỹ năng tự bảo vệ bản thân và duy trì sự kiểm soát khi dùng mạng xã hội, đây chính là chìa khóa giúp tận dụng triệt để những lợi ích mà không để ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần.