Thư viện Chữ nổi đầu tiên của Campuchia

Sáng kiến Thư viện Chữ nổi Campuchia được khởi xướng vào năm 2025 với mục tiêu đảm bảo cho học sinh khiếm thị ở Campuchia được tiếp cận giáo dục đại học một cách công bằng, chất lượng, tôn trọng và độc lập.

Kết hợp mô hình giữa một trung tâm nguồn, một nền tảng kỹ thuật số dễ tiếp cận và một đơn vị sản xuất tài liệu chữ nổi và công nghệ hỗ trợ, sáng kiến này giải quyết phần lớn những thiếu thốn về tài liệu học tập cho người khiếm thị. Được thành lập dưới sự lãnh đạo của ông Sothey Mean, một người khiếm thị và là người hưởng lợi từ dự án Krousar Thmey, sáng kiến này đã góp phần mở rộng và đa dạng hóa việc sản xuất chữ nổi và công nghệ hỗ trợ cho sinh viên đại học và, rộng hơn, giúp người khiếm thị tiếp cận thông tin dễ dàng hơn.

Không chỉ là một trung tâm nguồn, Thư viện Chữ nổi Campuchia còn thúc đẩy sự công bằng bằng cách giúp giảm tỷ lệ bỏ học và cải thiện kết quả học tập thông qua việc tiếp cận các công cụ thiết yếu. Với sự hỗ trợ từ Hội đồng Giáo dục Người Khiếm thị thế giới, hai thư viện đang được phát triển tại trường Đại học Quốc gia Battambang và Đại học Hoàng gia Phnom Penh. Tổ chức Krousar Thmey tích cực hỗ trợ chương trình này và cam kết huy động nguồn lực để hiện thực hóa sáng kiến một cách đầy đủ, kêu gọi sự hỗ trợ thường xuyên để xây dựng một tương lai nơi không một học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

Trong hơn ba thập kỷ qua, Krousar Thmey luôn là tổ chức dẫn đầu quốc gia về hòa nhập người khuyết tật, tiên phong trong các chương trình giáo dục dành cho trẻ em khiếm thị ở Campuchia. Là một trong những tổ chức đầu tiên đưa chữ Braille, học tập thông qua xúc giác và các phương pháp sư phạm hòa nhập vào các trường học ở Campuchia, tổ chức Krousar Thmey đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nền giáo dục hòa nhập của đất nước. Tuy nhiên, khi những học sinh khiếm thị tiếp tục ở các cấp học cao hơn, những thách thức mới đã xuất hiện – chính những thách thức đó đã thúc đẩy việc thành lập Thư viện Chữ nổiCampuchia.

Sinh viên khiếm thị khi vào đại học thường bị thiếu các nguồn tài liệu học tập dễ tiếp cận mà họ đã từng cótrong những năm học trước đó. Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể trong giáo dục hòa nhập, các trường đại học ở Campuchia vẫn phải đối mặt với những rào cản khá lớn trong việc hỗ trợ sinh viên khiếm thị. Sách giáo khoa, bài giảng và các tài liệu tham khảo đã được cập nhật/ sửa đổi hiếm khi có sẵn ở định dạng chữ nổihoặc định dạng kỹ thuật số dễ tiếp cận. Sinh viên phải dùng các nguồn tài liệu đã cũ, phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn bè hoặc các quy trình sao chép thủ công tốn nhiều công sức, làm chậm quá trình học tập và hạn chế tính tự chủ.

Việc sản xuất chữ nổi ở Campuchia vẫn còn hạn chế cả về quy mô và sự đa dạng. Các đơn vị sản xuất hiện có không thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với các tài liệu chuyên ngành, trình độ đại học. Hiện tại, chỉ có Viện Giáo dục Đặc biệt Quốc gia là đang vận hành hoạt động sản xuất chữ nổi, sau khi các trường chuyên biệt Krousar Thmey được chuyển giao cho Bộ Giáo dục. Vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn do sự khan hiếm thiết bị chuyên dụng trong các trường đại học. Các trường thiếu máy in chữ nổi, màn hình hiển thị chữ nổi, phần mềm hỗ trợ tiếp cận và thiết bị scan có khả năng chuyển đổi văn bản in thành định dạng dễ đọc. Năng lực của giáo viên/nhân viên cũng bị hạn chế, do giáo viên/nhân viên ở các trường đại học chưa được đào tạo về sản xuất chữ nổi, quản lý công nghệ hỗ trợ tiếp cận hoặc sản xuất tài liệu kỹ thuật số dễ tiếp cận. Những thiếu hụt mang tính hệ thống này dẫn đến sự bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục đại học đối với sinh viên khiếm thị. Hậu quả là làm tăng áp lực học tập, quá trình học tập chậm hơn, giảm tính tự lập, nguy cơ bỏ học cao hơn, kết quả học tập thấp hơn và giảm sự tự tin của sinh viên. 

Nếu không có cơ sở hạ tầng hỗ trợ tiếp cận đầy đủ, học sinh khiếm thị không thể thực hiện đầy đủ các quyền của mình như đã được quy định trong Công ước của Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật. Sáng kiến Thư viện Chữ nổi Campuchia đã giải quyết trực tiếp những thách thức nêu trên. Bằng việc thành lập các trung tâm tài nguyên được trang bị đầy đủ tại hai trường đại học địa phương, tăng cường năng lực cho đội ngũ nhân viên và mở rộng sản xuất các tài liệu dễ tiếp cận, sáng kiến này hướng đến việc tạo ra một môi trường học tập bền vững, nơi sinh viên khiếm thị có thể phát triển một cách tự chủ. Hội đồng Giáo dục Người Khiếm thị thế giới khu vực Đông Á cam kết hỗ trợ Thư viện Chữ nổi Campuchia thông qua việc kíBiên bản ghi nhớ vào tháng 12 năm 2025 và hoạt động hỗ trợ này sẽ tiếp tục ít nhất cho đến năm 2028.

​Hồng Hải (lược dịch)